İşlevsel Görme Tarifi, Önemi, Değerlendirilmesi


IMG_6044-001

Bugün sizinle paylaşacağım yazı oldukça değerli bilgiler içeriyor. Uzun süredir “İşlevsel görme muayenesinin normal göz kontrolünden farkı nedir?” ” İşlevsel görme muayenesi nedir?” “Bu muayeneyi kim yapar?” gibi sorular gelmekteydi.  Bu konuda uzman bir hekimden cevapları almış olmayı bir şans olarak görüyorum. Aşağıda ki yazı da bu tip sorularınıza cevap bulacaksınız ve dilerim sorunlarınızın çözümü içinde faydalı olur.

İŞLEVSEL GÖRME TARİFİ, ÖNEMİ,  DEĞERLENDİRİLMESİ

 Doç. Dr. Z. NAZAN BAYKAN

 İşlevsel görme tarifi: Bir çok engel grubundaki  ve yüksek risk grubundaki bebeklerimiz, çocuklarımız gelişirken aileler çocuklarının gelişimin her basamağındaki becerileri için endişe duyarlar.  Öğrendiklerimizin %80 ini 0-2 yaş da görerek öğrendiğimiz gerçeği bu gün bilinmektedir. Her çocuğun kendine özgü öğrenme şekli vardır. Çocuğun görerek öğrenme şeklinin tanımlanması için işlevsel görme değerlendirmesi yapılır. İşlevsel görme, engelli çocukların tümünde mutlaka değerlendirilmesi gereken önemli bir süreçtir, günlük yaşamda,  farklı ortamlarda çocuğun görmeyi kullanma,  neyi, nasıl gördüğü ve algıladığı hakkında bize bilgi verir.

İşlevsel görme bir işi planlama ve uygulamada kullandığımız görüştür. Ör. İki yaşındaki bir çocuğun masadan suyu alıp içmesinde bir çok görsel  işlev vardır ve çocuk işlevsel olarak görmesini kullanıyor demektir. Eğer bu işlevi yapamaz ise o zaman çocuğun bu konuda eğitilmesi gerekir. Çocuğun gün içinde, farklı ortamlarda,  görmeyi kullanma becerilerinin saptanması işlemi İşlevsel görmenin değerlendirilmesidir.

Görmenin işlevlerinin değerlendirilmesi işlemi, işlevsel görme değerlendirilmesinden farklıdır. Her çocuk olan görme becerilerini, kişisel yapısı, içinde bulunduğu ortam ve sosyo-kültürel öğretileri doğrultusun da farklı kullanır.

Görmenin tek işlevi görme keskinliği ve görme alanı değildir. Görmenin bir çok işlevi vardır.

1) GÖRSEL DUYUSAL İŞLEVLER: görme keskinliği;uzak-yakın, kontrast duyarlılık, renk görme, karanlık adaptasyonu, binoküler görüş, görme alanı)

2) GÖZ HAREKETLERİ : Odaklanma ve odaklanmayı devam ettirme, takip hareketleri, Akkomodasyon, verjensler ve  bakış değiştirme işlemleri, şaşılık,  nistagmus.

3)BEYİNDEKİ GÖRSEL İŞLEMLER: Beyne gelen görsel bilginin işlenme süreci, anlama, tanımlama, kıyaslama, görsel dikkat, görsel bellek, göz-el koordinasyonu, mekansal-uzaysal yönelim becerileri gibi.

İşlevsel görme değerlendirmesi günlük ortamlarda çocukların bu görsel işlevlerini amaca dönük kullanma biçimlerini ve becerilerini saptar.

 İşlevsel görme muayenesini öncelikle bu konu üzerine yoğunlaşmış göz hekimi yapar. Muayene sırasında annenin ve mümkün ise çocuğun özel eğitimcisi, sınıf öğretmeninin de o ortamda olmasının çok büyük faydası vardır. Muayene sonrasında göz hekimi buldukları ve önerileri doğrultusunda rapor vermelidir. Bu rapor çocuğun re/habilitasyonundan sorumlu herkes tarafından paylaşılmalı ve her disiplin kendi uzmanlık açısından çocuğun işlevsel görmesini  değerlendirebilmelidir. Ör. Fizyoterapist çocuğun hangi pozisyonda görmeyi en işlevsel kullanabildiğini, amaçlanan motor  çalışmalar için görme koşullarının ayarlanması gibi, özel eğitimci çocuğun çalıştığı ortamda ki aydınlık derecesi, el-göz koordinasyonunun ayarlanması, renk seçimi gibi konular için karar verebilmelidir.

Çocuğun gelişiminin her basamağında,  görme çok önemli olduğu ve bir çok engel grubuna görme bozukluğu eşlik ettiği için tüm engel gruplarında işlevsel görme muayenesinin mutlaka yapılması lazımdır. Görme bozukluğu görünen bir bozukluk olmayabilir. Çocuğun gözlerinde dıştan bakıldığında( şekil bozukluğu, şaşılık gibi) görme bozukluğu fark edilmiyor ise aileler çoğu kez görünen bozukluğa Ör. Serebral palsi de motor bozukluğa yönelirler ve onun düzeltilmesi için uğraş verirler. Görme bozukluğu okul yıllarına ertelenir.  Bu durum en kıymetli yıllar olan 0-2 yaş döneminin kayıp olmasına yol açmaktadır.  Tüm engel gruplarında, gelişmiş ülkelerde görme muayenesi istendiğinde rutin göz muayenesi ( her göz hekiminin yaptığı görme keskinliği ve gözün ön ve araka bölümlerinin değerlendirildiği rutin muayenesi ) dışında işlevsel görme muayenesi yapılmaktadır.

İşlevsel görmenin evreleri aşağıdaki gibidir:

1. İnceleme

2.Anamnez

3. Muayene

4. Rapor yazılması

5. Bilgilerin takım elemanları ile paylaşımı

İnceleme ve anamnez (hikaye alımı) muayenenin % 60-70 idir. Anne mutlaka çok iyi dinlenmelidir.  Muayene sonrasında yazılan raporda aşağıda ki soruların cevabı mutlaka verilmelidir.

1) Görme azlığı  gelişimi veya görsel işlevin yapılmasını nasıl etkilemektedir?

2) Gelişimin veya görsel işlevin bir sonraki basamağı için olan görme yeterlimidir?

3) Yeterli değil ise hangi destek yöntemler kullanılacaktır.?

Bu rapor erken müdahale, diğer terapiler (FT, özel eğitim,konuşma terapisi, duyu bütünleme terapisi vs) için bir yol haritası konumundadır.Bu rapor çocuğun eğitim ortamının da belirlenmesinde çok önemlidir.(işitsel veya Braille gibi)

En son evrede çocukla ilgili uzmanlık alanları bilgileri mutlaka birbirleri ile karşılıklı olarak paylaşmalı ve hedefleri doğrultusunda görüş belirtmelidirler.

Ülkemiz koşullarında , işlevsel görme değerlendirilmesinin önemi, çocuk gelişimindeki yeri gerek göz hekimlerince gerek çocuk gelişim uzmanlarınca yeteri kadar bilinmemektedir. Bu durum özellikle rehberlik ve araştırma  merkezleri için çok önemlidir. Konunun bilinmemesi sonrasında bir çok çocuğumuz yanlış tanılama ile otistik, bilişsel gerilik tanısı almak da ve daha da kötüsü otizm, bilişsel yetmezliği olan çocuklarda da görme değerlendirilmesi  yeterli olmadığı için verilen emeklerde boşa gitmektedir.  Konunun en önemli olduğu zaman birimi 0-2 yaş dönemidir. Her engelli çocukta mutlaka bu dönemde teşhis ile eş zamanlı olarak işlevsel görme değerlendirilmesi yapılmalıdır.

Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz; İşlevsel görme değerlendirilmesi yapılmadan engelli tüm çocuklarımızın gelişimine dönük her programlama amacına ulaşmayacaktır, delikli kepçe ile çorba koymaya benzer. Her engel grubunda ki  çocukta mutlaka teşhis ile eş zamanlı olarak işlevsel görme değerlendirilmesi, konusunda uzmanlaşmış göz hekimince yapılmalı ve bireysel  programı yazılarak disiplinler arası çalışma ile re/habilitasyonu başlatılmalıdır.

Reklamlar
Bu yazı Görsel Duyu (Okülomotor), Uncategorized içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s