OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLAR İÇİN İNCE MOTOR AKTİVİTELERİ


Son zamanlarda site de yapılan aramalara ve en çok hangi yazıların okunduğuna baktığımda, Google da en çok “Kalem Tutuş Şekilleri”, “İnce motor beceri” ve buna benzer aramalar yapılmış. Sitede en çok okunan makalelerin başında daDoğru Kalem Tutmanın Gelişim Aşamaları isimli yazı var.

Sanırım hem okulların açılması, hem de yeni düzenlemeyle 5 buçuk yaşındaki çocuklarında ilk öğretime başlamalarıyla bir çok anneyi haklı bir panik bastı. Tabii ki okul öncesi eğitim ile İlk öğretim arasında oldukça büyük farklar var.

Tabii her çocuğun gelişiminin birbirinden farklı olduğunu da unutmamak gerekiyor. Her 5,5 yaşındaki çocuğun becerileri ve gelişimi birbiriyle aynı seviyelerde olmuyor. Kimisi dil gelişiminde çok ilerdeyken, kimisi motor aktivitelerde çok iyi oluyor. Bu kardeşler için bile böyle, bir çocuğunuz 17 aylık yürümüşken, diğer çocuğunuz 9- 10 aylıkken ilk adımlarını atabiliyor.

Aşağıda gene bir iş-uğraş terapisti tarafından, okul öncesi çocuklarda ince motor aktiviteleri ve kalem tutuşu hakkında hazırlanmış ve tarafımdan çevirisi yapılmış bir makale bulacaksınız. Eğer makalenin orjinaline ulaşmak isterseniz, bu adresten ulaşabilirsiniz. Makale sonunda bizden bir kaç resim ve benim sunacağım ufak önerilerde sizi bekliyor.

Bu sefer ki biraz uzun bir çeviri oldu, sıkılmadan okursunuz umarım, herkesin işine yarayacağını düşündüğüm için herşeyi yazmak istedim.

OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLAR İÇİN İNCE MOTOR AKTİVİTELERİ    By Carrie Lippincott, OTR/L

Çocuğumun şu anda hangi ince motor aktivitelerini yaptığı niçin önemlidir?

Okul öncesi dönem, çocukların el becerilerinin gelişiminde oldukça önemli yıllar. Çocukların bu dönemde yaptıkları aktiviteler, okul döneminde yapılan yazı yazma, kesme ve kullanılan diğer araçlar için bir temel oluşturuyor. Gerekli aktivitelerdeki eksiklik ve/veya oluşan yanlış alışkanlıklar okulda ince motor becerilerini aksatabilir. Aileler, birkaç temel prensibi anlayarak çocuklarının böyle bir senaryo ile karşılaşmalarını engelleyebilirler.

İlk prensip olarak, ebeveynler çocukların beceri gelişimlerinin,buna hazır oldukları zaman meydana geldiğini her zaman akıllarının bir köşesinde tutmalıdırlar. Çocuğa hazır olmadığı halde bir şeyi yapması konusunda aceleci davranmak iyi olması yerine daha fazla zarar verilmesine sebep olur. Örneğin, Yazı yazmayı öğrenmek oldukça karmaşık bir beceridir ve bir çok çocuk yaklaşık 6 ½ yaşına kadar buna hazır değildir.  Bu yaş ile birlikte, olgunlaşmış kalem tutuşuna ve daha uzun süreli kalem çalışmaları için yeterli el gücüne sahip olurlar. Görsel motor becerileri bağımsız dikey, yatay ve çapraz çizgiler, daire, kare, üçgen çizimler için yeterli derecede olgunlaşır.(Beery, 1989). Benzer şekilde, çoğu çocuk,  görsel, el becerisi ve baskın el konusunda yazı yazmak için yeterli gelişimi gösterir. 3-4 yaş çocuğuna nasıl yazı yazılacağını öğretmeye çalışmak, yazımda yanlış kalem tutuşu ve yanlış el/kol hareketleri gelişimine sebep olabilir ve isteksizlik oluşmasını doğurabilir.

El Gelişiminin Aşamaları

Aynen, kaba motor becerileri gelişim aşamalarına göre ilerlediği gibi, benzer ilerleme eldeki becerilerin gelişiminde de meydana gelir. Yazı yazmaya hazırlık için, “El” motor aşamaları sırasıyla takip ederek gelişmelidir.

1-      El ayası kemerlerinin gelişimi : Bu avuç içinin hafif içe bükümlü yüzeyidir ve objelerin etrafında elin onun şeklini almasına olanak sağlar.

2-      El bileğinin esnekliğinin gelişimi, parmak hareketlerinin becerisini destekler. Bir tane bozuk parayı bileğinizi tamamen bükerek almaya çalışın, parmakların kullanımı için bileğinizin esnekliğinin ne kadar önemli olduğunu hissedebilirsiniz.

3-      Elin farklı taraflarının “becerisinin” farkındalığının gelişimi: Bu, baş parmak, işaret parmağı ve orta parmağın ince motor işleri amacıyla kullanımıdır.(Elin diğer kısmı güç ve stabiliteyi sağlar)

4-      İşaret parmağı ve baş parmak arasında ki açıklığın gelişimi. Bunu çocuklara, baş parmakları ve işaret parmakları ile “O” yapmaları gerektiğini söylerek açıklarım. Sonra aktiviteyi başarılı bir şekilde yapıp yapmadıklarını ve bütün bağların doğru kullanıldığından emin olurum. Eğer “O” bozulursa, bunu doğru bir şekilde yapmıyorlar demektir. Eğer çocuk bu pozisyonda tutmayı başaramıyorsa, bunun sebebi zayıf kas gücünden kaynaklanıyor olabilir.

5-      Elde bulunan küçük kasların becerisinin gelişimi. Bunun gelişimini sağlayacak en iyi aktiviteler, baş parmak, işaret parmağı ve orta parmak kullanılarak yapılan boncuk dizmek türünden aktivitelerdir.

 Okul öncesi çocuk için gelişimsel olarak uygun olan nedir?

 Okul öncesi çocuk için önemli ve kritik öğelerden bir tanesi dikey ya da eğimli bir yüzeyde çalışmasına olanak sağlamaktır. Bu pozisyonda bilek, parmak kaslarının beceri ile kullanımını destekler, tam ve uygun bir şekilde pozisyon alır. Düz ve yatay biz yüzeyde çalışıldığı zaman, çocuk bileğini bükmek ya da kaldırmak durumunda kalır. Bu durum elde ki küçük kasların doğru olarak kullanımına engel olur. Dikey yüzey aynı zamanda kol ve omuzun yapılan çalışmada doğru olarak pozisyon almasınıda teşvik eder.  Genel ayaklı tahtalar, kitap  sehpaları ya da  masa üstüne konulan tahtalar dikey yüzey olarak kullanılabilir ve buna bir çok aktivite adapte edilebilir. Aşağıda dikey yüzeyde kolayca uygulanabilecek bir kaç madde bulabilirsiniz.

  • Çıkartma yapıştırma ve boyama
  • Masa üstü tahtalarda küçük parçalı yap-bozlar yapma
  • Manyetik çizim tahtaları; Bunu eğimli yada dikey yüzeyde kullanırkan silici kısmını, aşağı doğru koymak yerine yukarıya doğru koyun.
  • Ayaklı kara tahtalar, tebeşirleri 4-5 cm boyutlarında kırarsanız, parçalar başparmak, işaret ve orta parmak ile tutulur.  “O” nun oluştuğundan emin olun. Bazı çocukların elleri bu aktivite için çok kuvvetsiz olabilir. Tahtanın silinmesinde küçük kare bir sünger kullanılabilir, başparmak ve işaret parmağı arasında ki açıklığın oluşumu ve “O” tutuşu yapılmasını sağlar.

Okul öncesi çocukların ince motor gelişimlerine olanak sağlayan, ailelerin ve öğretmenlerin kullanabileceği birçok başka malzeme var. En başarılı malzeme, çocuğun kendi isteyerek kullandığı malzemedir. Çocukların eğlenecekleri aktiviteleri bulmaya  çalışın.

  1. Play Dough – Oyun Hamuru : Oyun hamurları ile elinizde oynayıp, masaya bastırarak pizza şeklini verebilir sonra da bunu plastik bir bıçakla kesebilirsiniz. Plastik bıcakla keserken, çocuğun işaret parmağının bıçağın üstünde durduğundan emin olun.
  1. Gazete : Çocuğunuza gazete kağıdını verin ve nasıl baş parmak, işaret ve orta parmağını kullanarak yırtacağını  gösterin. Daha sonra ince şeritler halinde yırtmayı deneyin. Sonra bu yırttığınız parçaları buruşturarak kardan adam şekli ya da dinazor yapabilirsiniz. El işi kağıtlarınıda küçük parçalarda yırtıp, daha sonra bir resmi bu parçalarla kolaj çalışması yaparak renklendirebilirsiniz.
  1. Sprey Şişeleri : Bitkileri sulamakta kullanılan sprey şişelerine su doldurup sulama işini çocuğunuza yaptırabilirsiniz. Çocuklar, lavabonun içinde ki traş köpüğünü, sprey şişesiyle yıkarkende çok eğlenirler. Sprey şişeleri, başparmak ve işaret parmağı arasında ki açıklığın gelişmesi ve kuvvetlenmesi için çok iyi gelecektir. Küçük boy sprey şişeleri kullanın. Elin iki tarafının ayrı çalışması egzersizi için çocuğun tetiği işaret ve orta parmağı ile bastırması, yüzük ve küçük parmağın şişenin etrafını kavraması gerekir.
  1. Cımbız ya da küçük maşa : Büyük boy cımbız ile oyunlar oynamak, parmakların pozisyonun gelişmesi için oldukça faydalıdır. Aynı zamanda mutfak mazlemeleri satan yerlerde küçük boy maşa bulabilirsiniz. Şeker maşasıyla tutup küçük objeleri almak ve bir kaba doldurmak küçük parmakların çalışması için birebir gelir.
  1. Göz Damlalıkları : Göz damlalığıyla bir tas içinde ya da lavoboda oyunlar oynayabilirsiniz.
  1. Madeni paralar ve düğmeler: Çocuğun para yada düğmeleri tutarken parmaklarını “O” şeklinde kullanıp kullanmadığına dikkat edin. Para ve düğmeleri bir kumbaraya yada üzerinde delik açtığınız bir kutuya doldurmasını sağlayın. Çocuğun paraları, masanın kenarından eliyle alması yerine, parmaklarıyla almasını sağlamaya çalışın. 3 yaş çocuklarıyla çalışırken, küçük nesneleri ağzına almaması konusunda dikkat edip, yalnız bırakmayınız.
  1. Parmak Kuklaları : Hikaye zamanı parmak kuklaları kullanın, bunları çocuğun işaret ve orta parmağına takın, yüzük parmağı ve küçük parmağın avuç içinde kapalı tutulmasına gayret edin.

 Yaşa göre özel öneriler

 3 Yaş Çocuğu :

 Genel olarak, 3 yaş çocuğu günlük aktiviteler için dikey yada eğimli yüzey kullanmalıdır.

  • Normal kalemlerin yerine, okul öncesi çocuklar için uygun olan kalemler eğimli yüzeyde kullanılmalıdır. Bunlar daha kısa, kalın ve yuvarlak kalemlerdir.
  • Ayaklı kara tahtalarda tebeşirler ikiye bölünerek, parmaklarını “O” şekli oluşturacak şekilde tutmaları sağlanmalıdır.
  • Diğer bir alternatif olarak Crayon Factory’nin Scrollie Animal Markers ları kullanılabilir.

BENDEN NOT: Burada bahsettiği kalem’in resmi yanda ki gibi, ben Türkiye de rastlamadım, artık Ege 5 yaşına yaklaştığı içinde kalem tutuş şekli oldukça güzelleşti ve oturmaya başladı, eğer bulupta kullanan olursa bizimle paylaşırlarsa belki daha küçük yaşta ki çocuklar için almak isteyenler ilgilenebilirler.Resim de gördüğünüz gibi, el “O” şeklini alıyor bu kalemi tutarken.

Yukarıda ki tüm üç alternatif, elin kuvvetlenmesine ve becerinin gelişmesine, baş parmak ve işaret parmağı arasında ki açıklığın oluşmasına destek olacaktır.

3 Parmak tutuşu yapabilen çocuklar için ilk okul da kullanılan kalemler uygun olacaktır.

4 Yaş Çocuğu :

 3 Yaş çocuğu için yapılan tüm öneriler, 4 yaş çocuğu içinde uygun olacaktır. Aşağıdaki ek aktiviteler 4 yaş çocuğu içindir.

  • Makasla kesme aktivitelerine başlanabilir. Çocuklara makası nasıl tutacakları ilk andan itibaren tam olarak öğretilmelidir. (Baş parmak ve orta parmak makasın gözlerinde, işaret parmağı makası alt kısmında desteklemeli ve elin stabilizasyonunu sağlamalıdır)
  • İlk okul kalemleri, güçlü gelişmiş eli olan çocuklar için uygundur. Zayıf el performasına sahip çocuklarda geniş, kalın kalemleri kullanmak daha iyi olacaktır. Zayıf eller için, kısa yuvarlak (Scrollie Animal-yukarda behsetmiştim) kalemler en çok işe yarayanlardır.  Bu kalemler baş parmak ve işarey parmağı arasında ki açıklığı destekler. Çocukların kalem tutuşları sıklıkla gözlenmeli ve doğru tutuşun kullanılmaya başlayıp başlamadığı kontrol edilmelidir, bu baş parmak ve işaret parmağı arasındaki açıklık ile parmakların tüm bağlantı bölümlerinin yeteri esnekliğe sahip olmasıdır. Eğer çocuk, üç parmak ya da 4 parmakla tutuşta zorlanıyorsa, tekrar kalın ölçekli kalemlere geri dönüş yapın ve baş parmak, işaret parmağı, orta parmağı güçlendirecek ince motor aktivitelerini fazlalaştırın.

Yukarıda ki aktiviteler imkan dahilinde genel olarak verilen aktivitelerdir. Eğer çocuğun yeterli egzersizleri yaptıktan sonra hala zorlanması durumu var ise, bir iş-uğraş terapistinin dğerlendirmesini almak ve becerilerde bir eksiklik olup olmadığını tespit etmek fayda sağlayacaktır.

İşte Makale burada bitiyor, özellikle eğimli yüzey konusuna değinmek istiyorum. Zaten biz, ben bu makaleyi okumadan önce terapistimizin önerisiyle masa üstümüze bir aparat koyarak artık eğimli bir masa haline getirmiştik, şu anda bu masa en dik pozisyonunda zamanla eller güçlendikçe ve beceriler geliştikçe, masanın eğimi de gittikçe azaltılacak.

Ondan önce de zaten İkea nın kara tahtasını almıştık ve Ege severek tebeşirle resimler yapıyordu. Bu arada bende kara tahtayı çok özlemişim :) inanılmaz keyifli oluyor…

Ama bu demek değil ki bir sürü masraf yapmak zorundasınız, demokrasilerde çareler tükenmez biliyorsunuz. Çocuğunuzun odasında ki bir duvarına, A3 yada daha büyük boyutlu mümkünse A1 boş kağıtlar yapıştırın ve verin eline pastel kalemi boyasın gönlünce… derim ben :)

İşte bizim resimlerimiz de yanda diyerek bu yazımızında sonuna geldik, daha sonra size niye durmadan yabancı iş-uğraş terapistlerini ve yazılarını bulup çevirdiğimi anlatacak bir yazı hazırlayacağım. Bu iş-uğraş terapisti kimdir’in de bir şekilde anlatımı olacak ve umarım bir gün bizim bu güzel ülkemizde de ailelere, çocuklara, öğretmenlere teknik anlamda yardımcı olacak uzmanlar(yani işte bu iş-uğraş terapistleri) devlet desteğiyle kolayca bulunabilir ve ulaşılabilir olacak.

About these ads
Bu yazı Bilateral Koordinasyon, Bilateral Koordinasyon Aktiviteleri, Evde Yapabilecekleriniz, Terapilerimiz Hakkında, Uncategorized, İnce Motor Beceriler içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLAR İÇİN İNCE MOTOR AKTİVİTELERİ için 10 cevap

  1. ada dedi ki:

    Merhabalar Ege’nin annesi !

    Sayfanda çok güzel paylaşımlar yapmışsın.Takip etmeye çalışıyorum.Bugünkü postundaki egenin odasının resimleri de hoşuma gitti keşke tüm odayı görme şansımız olsaydı.kızımın odası çok küçük ve 2 yasında parmaklıklı kayrolası 3yşına girsede gönlümüze göre odaya uyum sağlayacak cok yer kaplımıcak bir yatak alsak diyoruz.Sen sanırım oyuncaklarına çözüm bulmuşsun.Üst üstte kaplar görüyorum resimde.Bana ayrıntılı resim yollarsan seviniirm .Düzenleme açısından fikir olur.Teşşekkürler bu güzel paylaşımlar için.

    Ada

    • egeninannesiyim dedi ki:

      Teşekkürler Ada :)
      Aslına bakarsan Ege’nin odası da oldukça küçük, o yüzden biz mümkün olduğu kadar az mobilya kullanarak bol alan yaratmaya çalıştık, hemen hemen hepsi İkea dan, bu arada bir gardolap almadık çünkü oda çok daralacaktı, onun yerine kendi gardolabımda bir bölüm ayırdım Ege için…Ege bebekken park yatak kullandık, zaten yaşına göre uzun bir çocuk olduğu için direkt normal karyolaya geçtik, İkeanın 3 kademe uzayan yatağını aldık ama hala var mı bilemiyorum…Odanın resimlerini güzelce çekip sana e-mail ile gönderirim…olduça kullanışlı bir oda oldu..çok büyük paralarda harcamadık

      • ada dedi ki:

        Merhaba ,
        Süper olmuş iyi fikir.Vaktin olduğunda , tabiiki tatlı ege’nin zamanından çalmadan bir ara çekersen resimleri sevinirim .Acelesi yok , dediğim gibi müsait olduğunuzda.Gardolap konusuna gelince benim öyle bir şansım olmıcak nede olsa kız cocugu zamanla kıyafetlerini kendileri seçiyolar ve kız çocuğu için kendine ait bir gardolap önemli ama yer daralıncada ayrı bir sorun …Teşekkürler ilginize , öpüyorum egeceği.

  2. Hepsi çok güzel çalışmalar. Bunların dışında ev işlerinde de çocuğunuzdan yardım alın. Özellikle yer silme, toz alma, cam silme, ayna silme, kendi çamaşırlarını yıkama asma, çicek ekme, çicek sulama. İki elle orta hatta bakarak yapılan çalışmalar yakına bakmayı kolaylaştırdığı, özellikle hypoton olan çocuklarda akkomodasyonu desteklemesi nedeni çok önemli. En önemlisi tüm bu gereksinimi olan çocuklarda işlevsel görme muayenesinin yapılması
    nazanbaykan@hotmail.com

    • egeninannesiyim dedi ki:

      Nazan Hanım, İsminizi görünce çok sevindim ve heyecanlandım. Sizin gibi bu konu üzerine uzman olan bir doktordan değerli öneriler ve yorum almak çok güzel. Çok teşekkür ederim.
      Bu benim biraz ihmal ettiğim bir nokta, çok haklısınız; Ege’nin normal göz muayeneleri düzenli olarak yapılmasına karşın, işlevsel görme muayenesi yapılmadı. Ve aslında kafamda hep bir soru işareti olarak kaldı. Bu konunda üzerine gitmem gereken bir konu olduğunun ve bizim için önemli olduğunun farkındayım.
      Sevgiler

  3. Ayşe Coşkun dedi ki:

    yazılarınızı ve önerilerinizi zevkle takip ediyorum.

  4. leman dedi ki:

    Islevsel gorme muayenesinin normal goz kontrolunden farki nedir?

  5. Geri bildirim: “Barış’ın Günlüğü” Harika bir aktivite blogu | Ege'nin Annesiyim

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s